Theo một nghiên cứu được công bố trên Neurology, tạp chí y khoa của Viện Thần kinh học Hoa Kỳ, một số loại chất thay thế đường phổ biến có thể liên quan đến tình trạng suy giảm nhanh hơn về trí nhớ và khả năng tư duy theo thời gian. 

Nghiên cứu này đã theo dõi gần 13.000 người trưởng thành và khảo sát bảy loại chất tạo ngọt có hàm lượng calo rất thấp hoặc không chứa calo. Những người tiêu thụ lượng chất tạo ngọt nhiều nhất cho thấy sự suy giảm khả năng nhận thức nhanh hơn so với nhóm tiêu thụ ít nhất. Mối liên hệ này đặc biệt rõ rệt ở những người mắc bệnh tiểu đường. 

Kết quả nghiên cứu không khẳng định rằng các chất tạo ngọt trực tiếp gây ra tình trạng suy giảm nhận thức. Thay vào đó, nghiên cứu chỉ ra một mối liên hệ, nghĩa là có thể tồn tại các yếu tố khác góp phần giải thích cho hiện tượng này. 

Khảo sát 7 loại chất tạo ngọt phổ biến

Các nhà nghiên cứu đã khảo sát aspartame, saccharin, acesulfame K, erythritol, xylitol, sorbitol và tagatose. Những thành phần này thường được thêm vào các sản phẩm siêu chế biến, bao gồm nước uống có hương liệu, nước ngọt, nước tăng lực, sữa chua và các món tráng miệng được quảng bá là ít calo. Một số loại cũng được bán riêng lẻ để sử dụng trong cà phê, trà, nấu ăn hoặc làm bánh. 

Tiến sĩ, Bác sĩ Claudia Kimie Suemoto thuộc Đại học São Paulo (Brazil), cho biết:

"Các chất tạo ngọt ít calo hoặc không chứa calo thường được xem là giải pháp thay thế lành mạnh cho đường, tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy một số loại chất tạo ngọt có thể gây tác động tiêu cực đến sức khỏe não bộ theo thời gian."  

Theo dõi sức khỏe não bộ trong tám năm

Nghiên cứu này bao gồm 12.772 người trưởng thành sinh sống tại nhiều nơi ở Brazil. Độ tuổi trung bình của những người tham gia là 52 và họ được theo dõi trong khoảng thời gian tám năm. 

Khi bắt đầu nghiên cứu, những người tham gia đã hoàn thành các bảng câu hỏi chi tiết về chế độ ăn uống, mô tả những gì họ đã ăn và uống trong năm trước đó. Sau đó, các nhà nghiên cứu chia họ thành ba nhóm dựa trên tổng lượng chất tạo ngọt mà họ tiêu thụ.

Nhóm tiêu thụ ít nhất có mức trung bình là 20 miligam mỗi ngày (mg/ngày), trong khi nhóm tiêu thụ nhiều nhất có mức trung bình là 191 mg/ngày. Riêng đối với aspartame, lượng tiêu thụ của nhóm cao nhất tương đương với lượng aspartame có trong một lon nước ngọt dành cho người ăn kiêng. 

Sorbitol là loại chất tạo ngọt được tiêu thụ với số lượng lớn nhất, đạt mức trung bình 64 mg/ngày. 

Những người tham gia đã thực hiện các bài đánh giá nhận thức vào thời điểm bắt đầu, giữa và cuối nghiên cứu. Các bài kiểm tra này đo lường nhiều khía cạnh của chức năng não bộ, bao gồm khả năng diễn đạt bằng lời, trí nhớ làm việc, khả năng gợi nhớ từ ngữ và tốc độ xử lý thông tin. 

Khả năng diễn đạt bằng lời đề cập đến năng lực nhanh chóng truy xuất và phát âm từ ngữ. Trí nhớ làm việc là hệ thống lưu trữ và sử dụng thông tin trong thời gian ngắn của não bộ, trong khi tốc độ xử lý phản ánh mức độ nhanh chóng mà một người có thể hiểu và phản hồi lại thông tin. 

Tiêu thụ nhiều chất tạo ngọt có liên quan đến sự suy giảm nhận thức nhanh hơn

Sau khi tính đến các yếu tố như tuổi tác, giới tính, huyết áp cao, bệnh tim mạch và các yếu tố liên quan khác, các nhà nghiên cứu đã phát hiện sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm có mức độ tiêu thụ khác nhau. 

Những người tiêu thụ lượng chất tạo ngọt nhiều nhất bị suy giảm khả năng tư duy và trí nhớ tổng thể nhanh hơn 62% so với những người tiêu thụ ít nhất. Các nhà nghiên cứu ước tính rằng sự khác biệt này tương đương với việc lão hóa thêm khoảng 1,6 năm.

Những người thuộc nhóm tiêu thụ ở mức trung bình có tốc độ suy giảm nhanh hơn 35% so với nhóm tiêu thụ ít nhất. Mức chênh lệch này tương đương với khoảng 1,3 năm lão hóa. 

Mối liên hệ mạnh mẽ hơn ở người trưởng thành dưới 60 tuổi

Tuổi tác dường như có ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Trong số những người tham gia dưới 60 tuổi, nhóm tiêu thụ nhiều chất tạo ngọt nhất bị suy giảm khả năng diễn đạt bằng lời nói và hiệu suất nhận thức tổng thể nhanh hơn so với nhóm tiêu thụ ít nhất. 

Các nhà nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ tương tự ở những người tham gia trên 60 tuổi. 

Mối liên hệ giữa việc tiêu thụ chất tạo ngọt và sự suy giảm nhận thức nhanh hơn cũng thể hiện rõ rệt hơn ở những người mắc bệnh tiểu đường so với những người không mắc bệnh này. Người mắc bệnh tiểu đường có thể sử dụng các chất thay thế đường thường xuyên hơn do họ thường được khuyên hạn chế các sản phẩm làm tăng nhanh lượng đường trong máu. 

Sáu loại chất tạo ngọt có liên quan đến những thay đổi về trí nhớ

Khi các nhà nghiên cứu xem xét riêng từng loại chất tạo ngọt, họ nhận thấy có sáu loại liên quan đến sự suy giảm nhanh hơn về khả năng nhận thức tổng thể, đặc biệt là trí nhớ. Các chất tạo ngọt đó bao gồm aspartame, saccharin, acesulfame K, erythritol, sorbitol và xylitol. Tagatose là chất tạo ngọt duy nhất trong nghiên cứu không có mối liên hệ nào với sự suy giảm nhận thức. 

Suemoto cho biết: "Mặc dù chúng tôi tìm thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng chất tạo ngọt và sự suy giảm nhận thức ở người trung niên (cả người mắc và không mắc bệnh tiểu đường), nhưng những người mắc bệnh tiểu đường thường có xu hướng sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo để thay thế đường hơn. Cần có thêm các nghiên cứu để xác nhận kết quả này cũng như tìm hiểu xem liệu các loại thực phẩm thay thế đường tinh luyện khác, chẳng hạn như sốt táo, mật ong, siro phong hay đường dừa, có thể là những lựa chọn thay thế hiệu quả hay không." 

Những hạn chế quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này không bao gồm tất cả các loại chất tạo ngọt nhân tạo hiện đang được sử dụng trong thực phẩm và đồ uống, do đó kết quả thu được không thể áp dụng cho mọi loại chất thay thế đường. 

Thông tin về chế độ ăn uống cũng do chính những người tham gia cung cấp. Vì mọi người có thể quên các loại thực phẩm đã ăn hoặc ước tính sai lượng tiêu thụ, nên dữ liệu tự báo cáo về chế độ ăn uống có thể không hoàn toàn chính xác. 

Quan trọng nhất, đây là một nghiên cứu quan sát. Nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều chất tạo ngọt và sự suy giảm nhận thức nhanh hơn, nhưng không thể khẳng định rằng chính các chất tạo ngọt này là nguyên nhân gây ra những thay đổi đó. 

Các kết quả chính

• Nghiên cứu đã theo dõi 12.772 người trưởng thành với độ tuổi trung bình là 52.
• Các nhà nghiên cứu đã xem xét bảy loại chất tạo ngọt thường gặp trong nước uống có hương vị, nước ngọt có ga, nước tăng lực, sữa chua, món tráng miệng ít calo và các loại thực phẩm siêu chế biến khác.
• Những người tiêu thụ tổng lượng chất tạo ngọt nhiều nhất bị suy giảm nhanh hơn về khả năng tư duy tổng thể và trí nhớ so với những người tiêu thụ ít nhất.
• Mức chênh lệch này tương đương với việc lão hóa thêm khoảng 1,6 năm.
• Mối liên hệ này xuất hiện ở người trưởng thành dưới 60 tuổi nhưng không được ghi nhận ở nhóm người trên 60 tuổi.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ, nhưng không chứng minh được rằng các chất thay thế đường là nguyên nhân gây ra sự suy giảm nhận thức.

Theo Science Daily